Cinsellik Jinekoloji

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar (CYBH) , zührevi ya da veneral hastalıklar olarak ta adlandırılmaktadır. Yaşam tarzının ve alışkanlıkların değişimi ile birlikte, görülme sıklığı artmakta ve ciddi bir halk sağlığı sorununa dönüşmektedir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklara yol açan etkenler, yalnızca vajinal, oral veya anal cinsel ilişki yoluyla değil, yakın beden teması ya da kan yoluyla da bulaşabilmektedir. Bulaşmış bir hastalık etkeni saptandığında, başka bir etkenin bulaşmış olma riski arttığından, geniş kapsamlı bir tarama yapılması önemlidir. Hastalık etkeni bulaşmış olduğu halde, yıllarca herhangi bir belirti ortaya çıkmayabilir. Böyle bir durumda birey, hastalığı partner ya da partnerlerine, farkında olmadan bulaştırırken, herhangi bir zamanda ciddi bir hastalık tablosu ile karşılaşabilir. Özellikle yaşam tarzı açısından yüksek risk taşıyan bireylerin, herhangi bir belirti olmadan, düzenli olarak kapsamlı bir taramadan geçmesi gereklidir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklara yol açan etkenler; virüs, bakteri, parazit, protozoon, mantar ya da ektoparazit kökenli olabilir. Hepatit B, Hepatit C, Genital Siğiller, Genital Herpes ve AİDS virüs kökenli CYBH’ler iken, Gonore (bel soğukluğu), Sifiliz (frengi) ve klamidya bakteryel kökenlidir.

Son yıllarda, cinsel yolla bulaşan hastalıklar belirgin bir şekilde artış göstermiştir. Bu artışın nedenleri arasında; sıklıkla cinsel partner değiştirmek, cinsel ilişkiye girme yaşının düşmesi, çok sayıda cinsel partnere sahip olmak, evlilik dışı cinsel ilişkilerin yaygınlaşması, cinsel partnerin farklı cinsel partnerlerle birlikteliği, seks işçileri ve onların müşterileri ile cinsel ilişkide bulunmak, hastalığa neden olan mikroorganizmaların ilaçlara karşı direnç geliştirmesi, kozmetik ve kimyasal madde kullanımının artması ve doğal yaşam dengesinin bozulması sayılabilir.

CYBH’ye neden olan mikroorganizmalar, birey taşıyıcı olduğu halde, yıllarca klinik bulgu ve belirti vermeyebilir. Hastalık ortaya çıktığında en sıklıkla cinsel organlarda, ağızda, anüste ve deride olmak üzere gözde, boğazda ve hatta bütün bedende belirtiler dikkati çekebilir. CYBH’lerin ortaya çıkmasında bazı etkenler önemli bir rol oynar. Bu etkenler; düşük sosyoekonomik düzey, protein eksikliğine yol açan beslenme bozuklukları, şiddetli stres etkenleri, şeker hastalığı gibi metabolik hastalıklar, sık ve uzun süreli antibiyotik kullanımı, olumsuz hijyenik koşullar, gebelikten korunmak için kullanılan araçların uygun olarak kullanılmaması, çok sayıda gebelik ve kürtaj müdahaleleri.

Son yıllarda CYBH’leri önleme çabalarına rağmen, Dünya Sağlık Örgütünün (World Health Organisation) verileri başta HIV enfeksiyonu, gonore (bel soğukluğu) ve sifiliz (frengi) olmak üzere, 30’u aşkın hastalık etkeninin bulaşması ile dünyada her gün 1 milyon yeni olgunun eklendiğini ortaya koymaktadır. Toplamda ise dünya nüfusunun altıda birinin CYBH’lerden etkilendiğini aynı veriler göstermektedir. Her altı bireyden birinin etkilendiği böyle bir tablo durumun ciddiyetini yansıtmakta ve korunma, önleme ve tedavi çabalarının daha üst düzeyde olması gerektiğini gözler önüne sermektedir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıkların varlığında hem erkek hem de kadında görülebilen belirtiler şunlardır: İdrar yaparken yanma, ağrı, acıma, idrar yapma sıklığında artma, ateş, üşüme ve titreme, halsizlik baş ağrısı, bulantı ve kusma, özellikle kasıklardaki lenf bezlerinde şişme, cinsel organlarda ve makatta kaşıntı ve karıncalanma hissi, cinsel organlarda ağrılı ya da ağrısız yaralar, siğiller ve içi sıvı dolu kabarcıklar, kasıklarda ve karnın alt bölümünde tek ya da iki taraflı ağrı, kollar, bacaklar ve ayak tabanlarında deri döküntüleri, ağız içinde ve çevresinde yaralar, cinsel ilişki süresince ağrı ve sonrasında kanama gelmesi.

CYBH yapan etkenler, annede varlığı durumunda, gebelik, doğum ve emzirme sürecinde bebeğe geçip çok ciddi sonuçlara yol açabilirler (düşük, erken doğum, çeşitli organ anomalileri ve ölü doğum).

Cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesi ve kontrol altına alınmasında etkili olabilecek yaklaşımlar: Hem genel anlamda sağlıklı bir yaşamın hem de özelde sağlıklı bir cinsel yaşamın farkındalığını yaratan bir eğitimin verilmesi, kondom (prezervatif) kullanımının yaygınlaştırılması ve doğru kullanımının öğretilmesi, erken tanı konup etkili bir tedavinin yapılması, cinsel partnerlerin belirlenmesi ve tedavilerinin gerçekleştirilmesi.

Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (CYBE), son yıllara kadar, zührevi ya da cinsel yolla bulaşan hastalıklar olarak adlandırılmaktaydı. Ancak hastalık etkenini taşıyan kişi, hiçbir belirti olmadığı halde etkeni başkasına bulaştırabildiği için Dünya Sağlık Örgütü hastalık kavramı yerine enfeksiyon (bulaşma) kavramının kulanılmasını önermiştir.

Doktor hakkında

Op. Dr. Can Pahalı

Op. Dr. Can Pahalı

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Klinik Psikoloji alanında yüksek lisans yaptı. Cinsel Terapi Enstitüsü’nde (CİSED) cinsel terapi eğitimini tamamladı. Hipnoterapi eğitimi aldı. İskenderun’daki muayenehanesinde jinekolojik hastalıklarlarla birlikte başta vajinismus olmak üzere cinsel sorunlarla ilgili hastaları da tedavi etmektedir.

Bir yorum yap

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.